Waarom is alles je eigen schuld volgens Paul Veth?
Volgens Paul Veth is er maar een plek om te staan: alles wat je overkomt is jouw verantwoordelijkheid. Dat geeft controle, geen schuldgevoel.
7 min leestijd
Volgens Paul Veth is er maar een plek om te staan: alles wat je overkomt is jouw verantwoordelijkheid. Dat geeft controle, geen schuldgevoel.
Het betekent dat je bij elke tegenslag eerst kijkt naar je eigen aandeel voordat je naar buiten wijst. Dat geeft je de macht om iets te veranderen.
Paul Veth stelt het bot: wordt hij ziek, dan is dat zijn schuld. Gaat zijn auto kapot, dan is dat zijn schuld. Faalt een bedrijf, dan is dat zijn schuld. Volgens hem zijn er maar twee plekken waar je kunt staan. Of je zegt dat alles wat je overkomt de schuld van iemand anders is, of je zegt dat alles wat je overkomt jouw verantwoordelijkheid is. De vraag die daaronder ligt: wanneer denk je dat je controle hebt? Wanneer denk je dat je macht hebt? Het is geen morele stelling, het is een praktische keuze die bepaalt of je kunt handelen of niet.
Omdat je alleen kunt handelen op de plekken waar je zelf verantwoordelijkheid neemt. Zeg je dat iets van buitenaf komt, dan kun je er niets aan doen.
Paul Veth stelt de vraag die hij zelf steeds opnieuw stelt: wat als de dingen die je haat in je leven, wat als je daar controle over had? Welke conclusie moet je dan trekken? Concludeer je dat jij aan het stuur zit, dat jij het stuur grijpt en de controle hebt, dan kun je op dat moment iets doen. Zeg je dat het van buitenaf komt, dat andere mensen je schaden of dat andere factoren buiten je controle je schaden, dan kun je niets doen. Dat is het hele verschil. Het is geen kwestie van gelijk hebben, het is een kwestie van bewegingsruimte creëren.
Als teamleider zei Paul Veth altijd dat fouten van zijn mensen ook zijn schuld waren, omdat hij niet goed genoeg had uitgelegd of ondersteund.
Toen Paul Veth manager was bij een groot telecombedrijf, had hij 26 mensen in zijn team. Maakte iemand een fout, dan zei hij tegen zijn eigen manager: het is mijn schuld. Soms zei die manager: nee, het is gewoon de fout van Linda. Paul Veth was het daar niet mee eens. Misschien deed ze iets verkeerd, ja. Maar had hij het wel goed genoeg uitgelegd? Had hij haar wel goed genoeg begeleid? Hij keek altijd naar wat hij beter had kunnen doen om haar te ondersteunen. Dat is geen zwakte, dat is een manier om zelf grip te houden op de uitkomst.
Ja. Paul Veth verwacht dat mensen om hem heen dezelfde verantwoordelijkheid nemen. Alleen dan werkt het principe in beide richtingen.
Mensen brengen vaak tegen Paul Veth in: als iemand anders iets fout doet, kunnen ze altijd naar jou wijzen en zeggen dat het jouw schuld was. Zijn antwoord: hij wil alleen met mensen werken die hetzelfde zeggen. Hij wil dat Linda zegt: ja Paul, jij mag dat zeggen, maar ik heb de fout gemaakt, ik had van je moeten leren of ik had moeten aangeven dat ik het niet wist. Ook dat is correct, want op dat moment neemt Linda ook volledige verantwoordelijkheid. Het werkt zelfs andersom: maakte zijn eigen manager een fout, dan zei Paul Veth tegen zijn team dat hij het zelf fout had gedaan, omdat hij het niet goed genoeg had uitgelegd aan die manager. Het werkt aan alle kanten, en dat is precies waarom het waarde heeft.
Vraag jezelf af wat je had kunnen doen om het te voorkomen. Slaap, voeding, beweging, zonlicht: er is bijna altijd iets om van te leren.
Zelfs als Paul Veth ziek wordt, denkt hij: wat heb ik fout gedaan? Hij heeft een zoon van eenentwintig maanden, dus waarschijnlijk sliep hij niet genoeg. Heeft hij goed en gezond gegeten? Is hij naar de sportschool geweest? Heeft hij genoeg zonlicht gekregen? Hij denkt over dat allemaal na, want wordt hij ziek, dan moet er iets zijn wat hij verkeerd deed en waarvan hij kan leren voor de volgende keer. Dezelfde vraag geldt voor een kapotte auto: heb je alles gedaan om te zorgen dat hij niet kapotging? Ben je vaak genoeg naar de garage geweest? Of is het gewoon een oude auto en had je een betere moeten kopen en beter moeten onderhouden? Soms is het gewoon pech. Maar de vraag blijft: wat had ik kunnen doen om het te voorkomen?
Zelfs zonder controle over de gebeurtenis zelf, heb je controle over hoe je ermee omgaat. Dat is de plek waar je je macht grijpt.
Toen de moeder van Paul Veth overleed, had hij natuurlijk geen controle om haar terug tot leven te brengen. Maar hij had wel controle over zijn eigen gedachten, over zijn eigen hart. Hij kon denken: dit is slecht voor mij. Of hij kon denken: het is goed dat zij overleed voordat ik het deed, want andersom had hij niet gewild dat zij dat zou moeten meemaken. Ze was lang ziek geweest en ze zagen het aankomen, dus het is een ander verhaal dan een plotselinge klap. Maar het principe blijft hetzelfde: de enige controle die hij had, was over zijn eigen manier van omgaan met het verlies. Eerst accepteerde hij de realiteit, daarna vroeg hij zich af wat binnen zijn controle lag. En die controle greep hij.
Nee, volgens Paul Veth gaat het niet om schuldgevoel maar om controle grijpen. Door te vragen wat je zelf had kunnen doen, ontstaat er ruimte om te handelen. Wijs je naar buiten, dan sta je machteloos. Het is een praktisch instrument, geen manier om jezelf te straffen.
Nee, hij erkent expliciet dat pech soms gewoon bestaat, bijvoorbeeld bij een oude auto die kapotgaat. Maar zelfs dan blijft de vraag relevant: had je de auto beter kunnen onderhouden of eerder kunnen vervangen? Het gaat om het zoeken naar je eigen aandeel, niet om het ontkennen van toeval.
Als teamleider met 26 mensen zei Paul Veth altijd dat fouten van teamleden ook zijn eigen schuld waren, omdat hij niet goed genoeg had uitgelegd of begeleid. Tegelijk verwachtte hij dat teamleden hun eigen aandeel ook erkenden. Zo werkte het principe in beide richtingen binnen het team.
Bij verlies, zoals het overlijden van zijn moeder, had Paul Veth geen controle over de gebeurtenis zelf, maar wel over hoe hij ermee omging. Bij ziekte vraagt hij zich af of hij genoeg sliep, gezond at, sportte of buiten kwam. De controle zit in de reflectie en de reactie, niet in het voorkomen van elke gebeurtenis.
Paul Veth noemt het expliciet geen advies, maar een gedachte-experiment. Hij nodigt uit om je af te vragen: wat als je wel controle had over de dingen die je haat in je leven? Die vraag alleen al opent volgens hem de deur naar kansen die je normaal niet ziet.
Paul stelt dat radicale verantwoordelijkheid controle geeft in plaats van schuldgevoel. Herken je dat onderscheid in je eigen ondernemersleven, of voelt verantwoordelijkheid nemen soms meer als jezelf de maat nemen? Deel een concrete situatie.